ارز دیجیتال چیست؟ راهنمای جامع ورود به دنیای رمزارزها

مقدمه: انقلابی به نام رمزارز

دنیای مالی با ارز دیجیتال در حال تجربه یک تحول شگفت‌انگیز است. تصور کنید بتوانید در کسری از ثانیه، بدون نیاز به بانک، واسطه یا مرز جغرافیایی، ارزشی را به هر نقطه از جهان انتقال دهید. این، هسته اصلی انقلاب ارزهای دیجیتال است. اما ارز دیجیتال دقیقاً چیست و چگونه زندگی مالی ما را متحول می‌کند؟ در این راهنمای جامع، به زبانی ساده و گام به گام، از تعریف پایه تا مکانیسم پیچیده رمزارزها را برای شما تشریح می‌کنیم و به سوالات کلیدی شما پاسخ خواهیم داد.

 ارز دیجیتال (رمزارز) به زبان ساده: پول غیرمتمرکز عصر جدید

اگر به دنبال یک تعریف ساده و کاربردی هستید، اینگونه می‌توان گفت:
ارز دیجیتال یا رمزارز، یک سیستم پرداخت و ذخیره‌سازی ارزش کاملاً دیجیتال و غیرمتمرکز است. غیرمتمرکز بودن به این معناست که هیچ نهاد، دولت، بانک یا شرکت واحدی آن را کنترل نمی‌کند. قدرت در دستان تمام کاربران شبکه توزیع شده است.

تشبیه گویا: دفترکل عمومی و شفاف

فرض کنید یک دفترچه حسابداری بسیار بزرگ در اختیار همه مردم یک شهر است. هر زمان که شخصی به شخص دیگری پول انتقال می‌دهد، این تراکنش در این دفترچه توسط همه افراد ثبت و تأیید می‌شود. هیچکس نمی‌تواند تراکنشی جعلی ثبت کند یا پولی را دو بار خرج کند، زیرا همه یک نسخه از این دفترچه را دارند. این دفترچه، در دنیای رمزارزها «بلاک چین» نام دارد.

 تفاوت بنیادین: ارز دیجیتال در برابر رمزارز

این یک تمایز کلیدی است که بسیاری از وبسایت‌ها به آن به طور شفاف نمی‌پردازند. درک این تفاوت، درک شما را از این فضا عمیق‌تر می‌کند.

 1.ارز دیجیتال (Digital Currency): مفهوم کلی

•  تعریف: به هرگونه پول و ارزشی که به شکل الکترونیکی و دیجیتال وجود داشته باشد، ارز دیجیتال گفته می‌شود.

•  مثال‌ها: موجودی حساب بانکی شما در برنامه موبایلی، کیف پول الکترونیکی مانند پی‌پال، پول درون بازی‌های ویدیویی، و حتی پول دیجیتال ملی (CBDC) که بانک مرکزی منتشر می‌کند.

• ویژگی کلیدی: متمرکز است. یک نهاد مرکزی (مانند بانک) آن را کنترل، تولید و نظارت می‌کند.

2. رمزارز (Cryptocurrency): گونه‌ی پیشرفته و مستقل

• تعریف: رمزارزها، زیرمجموعه‌ای پیشرفته و خاص از ارزهای دیجیتال هستند که با استفاده از علم رمزنگاری (Cryptography) امنیت را تأمین و از غیرمتمرکز بودن اطمینان حاصل می‌کنند.

•  مثال‌ها: مثال‌ها: بیت‌کوین (BTC)، اتریوم (ETH)، کاردانو (ADA).

• ویژگی کلیدی:
  * غیرمتمرکز هستند: توسط هیچ دولت یا بانکی کنترل نمی‌شوند.
  * بر پایه بلاک چین هستند: تراکنش‌ها در یک دفترکل توزیع‌شده و شفاف ثبت می‌شوند.
  * امنیت رمزنگاری شده: تغییر یا هک داده‌ها تقریباً غیرممکن است.

جمع‌بندی این تفاوت

هر رمزارزی، یک ارز دیجیتال است؛ اما هر ارز دیجیتالی، رمزارز نیست. با این حال، در محاوره عمومی و به دلیل محبوبیت بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها، اصطلاح “ارز دیجیتال” عموماً برای اشاره به همان “رمزارزها” به کار می‌رود.

قلب تپنده رمزارزها: فناوری بلاک چین چگونه کار می‌کند؟

برای درک واقعی ارزهای دیجیتال، باید با مکانیسم بلاک چین آشنا شوید. بلاک چین یک پایگاه داده توزیع‌شده است که اطلاعات را در بلوک‌هایی به هم زنجیرشده ذخیره می‌کند.

مراحل یک تراکنش به زبان ساده:

1. درخواست انتقال: شما تصمیم می‌گیرید ۰.۱ بیت‌کوین برای دوست خود ارسال کنید.
2. ایجاد تراکنش: این درخواست به شبکه جهانی کامپیوترهای قدرتمند (به نام نودها یا ماینرها) ارسال می‌شود.
3. تأیید و بسته‌بندی: نودها درستی تراکنش (مانند موجودی کافی) را بررسی می‌کنند. چندین تراکنش تأییدشده در کنار هم، یک «بلوک» جدید تشکیل می‌دهند.
4. اتصال به زنجیره: این بلوک جدید، با استفاده از یک امضای دیجیتال منحصربه‌فرد (هش)، به بلوک قبلی متصل می‌شود. این کار یک «زنجیره» از بلوک‌ها (Blockchain) ایجاد می‌کند.
5. ثبت نهایی و تغییرناپذیری: هنگامی که یک بلوک به زنجیره اضافه شد، اطلاعات درون آن برای همیشه ثبت و تغییر آن تقریباً غیرممکن می‌شود. چون برای تغییر یک بلوک، باید تمام بلوک‌های بعدی را نیز در تمام نسخه‌های شبکه تغییر داد که نیازمند قدرت محاسباتی غیرقابل تصوری است.

این فرآیند، شفافیت، امنیت و اعتماد را بدون نیاز به وجود یک واسطه (مانند بانک) ایجاد می‌کند.

کاربردهای فراتر از پرداخت: رمزارزها چه امکاناتی فراهم می‌کنند؟

رمزارزها تنها برای خرید و فروش نیستند. آن‌ها دنیایی از امکان‌های نوین را می‌گشایند:

• حواله‌های ارزی سریع و کم‌هزینه: ارسال پول به دیگر کشورها در دقیقات و با کارمزدی به مراتب کمتر از سیستم‌های سنتی.

• دسترسی مالی برای همه (Bankless): بیش از ۱.۵ میلیارد نفر در جهان به خدمات بانکی دسترسی ندارند. رمزارزها با یک گوشی هوشمند و اینترنت، امکان مشارکت در اقتصاد جهانی را برای آنان فراهم می‌کنند.

• حفظ ارزش در برابر تورم: برخی مانند بیت‌کوین با عرضه محدود (فقط ۲۱ میلیون واحد)، به عنوان “طلای دیجیتال” و پناهی در برابر تورم پول‌های ملی شناخته می‌شوند.

• قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps): پلتفرم‌هایی مانند اتریوم، امکان اجرای کدهای خودکار (قراردادهای هوشمند) را فراهم کرده‌اند که پایه‌گذار امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، بازی‌های کریپتویی و هزاران برنامه نوآورانه دیگر هستند.
  
  

پدرخوانده رمزارزها: بیت‌کوین چگونه متولد شد؟

در سال ۲۰۰۹، فرد یا گروهی ناشناس با نام مستعار «ساتوشی ناکاموتو»، وایت‌پیپر (مقاله علمی) بیت‌کوین را منتشر و اولین شبکه بلاک چین را راه‌اندازی کرد. هدف اصلی، ایجاد یک «سیستم پرداخت همتا به همتا و الکترونیکی» بود که نیاز به اعتماد به شخص سوم (مانند بانک) را از بین ببرد. بیت‌کوین (BTC) به عنوان اولین و ارزشمندترین رمزارز، همچنان پیشتاز این بازار است.

سخن پایانی بخش اول: آغاز یک سفر هیجان‌انگیز

در این بخش، به طور کامل فهمیدیم که ارز دیجیتال یا رمزارز چیست، چگونه بر پایه فناوری انقلابی بلاک چین کار می‌کند و چه تفاوت بنیادینی با پول‌های دیجیتال سنتی دارد. این دانش پایه، شما را برای درک مفاهیم پیشرفته‌تر آماده می کند. 

مکانیسم اعتماد: رمزارزها چگونه بدون بانک کار می‌کنند؟

برای درک نحوه کار رمزارزها، باید به یک سوال کلیدی پاسخ دهیم: در یک محیط بدون حاکمیت مرکزی، چگونه می‌توان به یک تراکنش اعتماد کرد؟ پاسخ در ترکیب هوشمندانه رمزنگاری، شبکه همتا به همتا و یک مکانیسم اجماع نهفته است.

یک مقایسه گویا: سیستم بانکی در برابر سیستم رمزارزی

• سیستم بانکی (متمرکز):
  وقتی شما با کارت بانکی پرداخت می‌کنید، بانک به عنوان قاضی و واسطه قدرتمند عمل می‌کند. اوست که:

  • موجودی شما را بررسی می‌کند.

  • تراکنش را تأیید یا رد می‌کند.

  • قدرت برگشت تراکنش (Chargeback) را دارد.

  • کلیه اطلاعات مالی شما را در اختیار دارد.
    در این سیستم، شما برای حل اختلافات به بانک اعتماد می‌کنید.

• سیستم رمزارزی (غیرمتمرکز):
  در اینجا، هیچ قاضی مرکزی وجود ندارد. اعتماد توسط یک سیستم توزیع‌شده و قوانین ریاضی ایجاد می‌شود. وقتی شما بیت‌کوینی را برای کسی می‌فرستید، این تراکنش به یک شبکه جهانی از کامپیوترها اعلام می‌شود. این شبکه، با پیروی از قوانین از پیش تعیین‌شده، به طور جمعی درستی تراکنش را تأیید می‌کند. اینجا، شما به ریاضیات و کد اعتماد می‌کنید، نه به یک نهاد خاص.

نقشه راه یک تراکنش رمزارزی

1. درخواست و امضا: شما با استفاده از «کلید خصوصی» کیف پول خود، تراکنش را به صورت دیجیتال امضا می‌کنید. این امضا مانند یک مهر و امضای غیرقابل جعل است که مالکیت شما را ثابت می‌کند.

2. انتشار در شبکه: تراکنش امضا شده به شبکه همتا به همتا (Peer-to-Peer) ارسال می‌شود تا همه گره‌ها (Node) از آن مطلع شوند.

3. تأیید جمعی (اجماع): اینجا مرحله حیاتی است. اعضای شبکه (ماینرها یا اعتبارسنج‌ها) با استفاده از یک «الگوریتم اجماع»، بر سر معتبر بودن تراکنش‌ها به توافق می‌رسند. این الگوریتم از ثبت تراکنش‌های تقلبی یا «دوبار خرج کردن» جلوگیری می‌کند.

4. ثبت دائمی در بلاک چین: تراکنش‌های تأییدشده در یک «بلاک» جدید قرار می‌گیرند. این بلاک با استفاده از یک امضای دیجیتال منحصربه‌فرد (هش)، به بلاک قبلی زنجیر می‌شود. پس از اضافه شدن به زنجیره، تغییر یا حذف آن تقریباً غیرممکن می‌شود، زیرا تمام شبکه یک کپی از این دفترکل توزیع‌شده را دارند.

 موتور اجماع: الگوریتم‌هایی که امنیت بلاک چین را تأمین می‌کنند

الگوریتم اجماع، قلب تپنده هر بلاک چینی است. این الگوریتم‌ها هستند که بدون نیاز به رهبر، شبکه را وادار به توافق می‌کنند. دو نمونه معروف از این مکانیسم‌ها عبارتند از:

 1. الگوریتم اثبات کار (PoW): امنیت با هزینه انرژی

• نحوه کار: در این سیستم (مانند بیت‌کوین)، «ماینرها» با کامپیوترهای قدرتمند برای حل یک معادله ریاضی پیچیده رقابت می‌کنند. اولین ماینری که جواب درست را پیدا کند، حق اضافه کردن بلاک جدید را به دست می‌آورد و با ارز دیجیتال جدید پاداش می‌گیرد. این فرآیند، «استخراج» نام دارد.

• مزایا: امنیت بسیار بالا – غیرمتمرکز بودن در تئوری – مقاومت در برابر حملات.

• معایب: مصرف انرژی بسیار زیاد – سرعت تراکنش پایین – گران‌قیمت بودن تجهیزات استخراج.

2. الگوریتم اثبات سهام (PoS): امنیت با سرمایه گذاری

• نحوه کار: در این سیستم (مانند اتریوم ۲.۰)، افراد با قفل کردن یا «سهام‌گذاری» (Staking) مقدار معینی از ارز دیجیتال شبکه، به «اعتبارسنج» تبدیل می‌شوند. شبکه به طور تصادفی به یکی از این اعتبارسنج‌ها حق تأیید بلاک بعدی را می‌دهد. در صورت رفتار صادقانه، پاداش دریافت می‌کنند و در صورت تقلب، بخشی از سرمایه قفل‌شده خود را از دست می‌دهند.
• مزایا: مصرف انرژی ناچیز – سرعت و مقیاس‌پذیری بالاتر – دسترسی آسان‌تر برای مشارکت.
• معایب: خطر تمرکز ثروت – پیچیدگی فنی بیشتر.

 فراتر از پرداخت: دنیای شگفت‌انگیز کاربردهای رمزارزها

رمزارزها امروزه تنها یک وسیله پرداخت نیستند، بلکه یک اکوسیستم مالی و فناوری کامل را شکل داده‌اند:

• خدمات مالی غیرمتمرکز (DeFi): یک سیستم بانکی موازی که در آن می‌توانید بدون نیاز به بانک، وام بگیرید، وام دهید، پس‌انداز کنید و از دارایی‌های خود سود کسب کنید. همه اینها با قراردادهای هوشمند و مستقیماً بین کاربران انجام می‌شود.

• توکن‌سازی دارایی‌های واقعی (RWA): تبدیل دارایی‌های فیزیکی مانند ملک، طلا یا آثار هنری به «توکن» های دیجیتال روی بلاک چین. این کار، خرید و فروش بخشی از یک دارایی گران‌قیمت را برای همه ممکن می‌سازد و نقدشوندگی را به شدت افزایش می‌دهد.

• حاکمیت غیرمتمرکز: دارندگان توکن‌های برخی پروژه‌ها می‌توانند در تصمیم‌گیری‌های مهم آینده پروژه (مانند تغییرات نرم‌افزاری) رأی دهند. این یعنی کاربران واقعاً صاحب پلتفرمی هستند که از آن استفاده می‌کنند.

• خلق اقتصاد دیجیتال منحصربه‌فرد: در بازی‌های کریپتویی و متاورس، می‌توانند آیتم‌های درون بازی (مانند زمین، سلاح، آواتار) را که به عنوان توکن‌های دیجیتال منحصربه‌فرد (NFT) هستند، معامله کنند و از بازی کردن درآمد واقعی داشته باشند.

جمع‌بندی: از یک ایده ساده تا یک انقلاب پیچیده

همانطور که دیدیم، رمزارزها تنها یک «پول دیجیتال» ساده نیستند. آن‌ها با استفاده از فناوری بلاک چین و مکانیسم‌های اجماع هوشمند، یک سیستم اعتمادسازی کاملاً جدید را پایه‌گذاری کرده‌اند. این سیستم، پایه و اساس یک تحول بزرگ در حوزه‌های مالی، هنری، بازی‌سازی و حاکمیت است که به سرعت در حال گسترش می‌باشد.

 تاریخچه پرفرازونشیب ارزهای دیجیتال: از یک ایده انقلابی تا تحولی جهانی

سفر هزار کیلومتری ارزهای دیجیتال با اولین قدم در یک بحران بزرگ آغاز شد. برای درک عمیق‌تر این فناوری، باید گذری بر تاریخچه پرحادثه آن داشته باشیم؛ تاریخی که درس‌های بزرگی برای هر سرمایه‌گذار و علاقه‌مندی در خود دارد.

پیش از طوفان: بذرهای اولیه (۱۹۹۸ – ۲۰۰۸)

اگرچه بیت‌کوین را به حق اولین رمزارز موفق می‌دانند، اما ایده پول دیجیتال غیرمتمرکز پیش از آن نیز مطرح بود. پروژه‌های پیشگامی مانند “بیت گلد” (Bit Gold) توسط نیک سابو و “بی-مانی” (B-Money)، مفاهیم پایه بلاک چین و ارز دیجیتال را ترسیم کردند، اما هرگز به دلیل مشکلات فنی یا نبود پشتیبانی گسترده، به مرحله اجرای کامل نرسیدند. این پروژه‌ها سنگ بنای فکری بودند که راه را برای انقلابی بزرگ هموار کردند.

 سال سرنوشت‌ساز: تولد یک ایده انقلابی (۲۰۰۸)

در اوج بحران مالی جهانی، زمانی که اعتماد مردم به سیستم‌های بانکی متمرکز به lowest حد خود رسیده بود، یک فرد یا گروه ناشناس با نام مستعار “ساتوشی ناکاموتو”، یک مقاله تاریخی (وایت‌پیپر) با عنوان “بیت‌کوین: یک سیستم نقدی الکترونیکی همتا به همتا” منتشر کرد. این سند، راه‌حلی را برای مشکل “دوبار خرج کردن” در یک شبکه غیرمتمرکز ارائه می‌داد و پایه‌های یک سیستم مالی کاملاً جدید را بنا نهاد.

اولین نفس‌ها: ظهور یک پدیده (۲۰۰۹ – ۲۰۱۰)

• ۲۰۰۹ (تولد): در ژانویه ۲۰۰۹، اولین نرم‌افزار بیت‌کوین منتشر و اولین بلوک آن (بلوک جنسیس) استخراج شد. این لحظه، تولد رسمی اولین بلاک چین و اولین رمزارز جهان بود.
• ۲۰۱۰ (اولین ارزش‌گذاری): برای بیش از یک سال، بیت‌کوین فاقد ارزش پولی مشخص بود تا اینکه در ۲۲ می ۲۰۱۰، لازلو هانیچ ۱۰,۰۰۰ بیت‌کوین را برای خرید دو پیتزا پرداخت کرد. این تراکنش که به “روز پیتزای بیت‌کوین” معروف شد، اولین ارزش ملموس (حدود ۴۱ دلار) را برای این پدیده نوظهور تعریف کرد.

انفجار نوآوری و اولین بحران‌ها (۲۰۱۱ – ۲۰۱۶)

• ۲۰۱۱ – ۲۰۱۳ (ظهور رقبا): با موفقیت بیت‌کوین، نسل جدیدی از رمزارزها با نام “آلت‌کوین” (سکه‌های جایگزین) متولد شدند. لایت‌کوین (Litecoin) با هدف پرداخت‌های سریع‌تر و سپس اتریوم (Ethereum) با معرفی “قراردادهای هوشمند”، انقلابی در کاربرد بلاک چین به پا کردند.
• ۲۰۱۴ (اولین زنگ خطر): در ژانویه ۲۰۱۴، صرافی “مت گاکس” (Mt. Gox) که در آن زمان بزرگ‌ترین صرافی بیت‌کوین جهان بود، هک شد و ۸۵۰,۰۰۰ بیت‌کوین به سرقت رفت. این رویداد تلخ، اهمیت حیاتی امنیت و حاکمیت شخصی در این فضا را به همه گوشزد کرد.

حباب، شکست و بلوغ (۲۰۱۷ – تاکنون)

• ۲۰۱۷ (جنون و اوج‌گیری): هیجان حول “عرضه اولیه کوین” (ICO) و سرمایه‌گذاری گسترده، باعث ایجاد یک حباب عظیم شد. بیت‌کوین برای اولین بار به قله ۲۰,۰۰۰ دلار رسید و ارزش کل بازار از ۳۰۰ میلیارد دلار عبور کرد.
• ۲۰۱۸ (ترکیدن حباب): بازار نتوانست این رشد نجومی را تحمل کند و حباب ترکید. قیمت‌ها سقوط کرد و بسیاری از پروژه‌های ضعیف و غیرعملی نابود شدند. این دوره، یک “پاکسازی سالم” برای اکوسیستم بود.
• ۲۰۱۹ تاکنون (بلوغ و نهادینه شدن): پروژه‌های باقی‌مانده و جدید، بر حل مشکلات واقعی و ارائه خدمات ملموس متمرکز شدند. ورود مؤسسات مالی بزرگ، راه‌اندازی صندوق‌های قابل معامله (ETF) در بورس و توسعه فناوری‌هایی مانند دیفای (DeFi) و ان‌اف‌تی (NFT)، نشان‌دهنده بلوغ تدریجی این صنعت و تبدیل آن به یک بخش جدایی‌ناپذیر از اقتصاد آینده است.

ستون فقرات رمزارزها: نگاهی عمیق‌تر به فناوری بلاک چین

بلاک چین تنها یک دفترکل نیست؛ یک ماشین اعتمادساز دیجیتال است که از چند جزء حیاتی تشکیل شده است:

 ۱. بلاک‌ها: حلقه‌های زنجیر غیرقابل شکست

هر بلاک مانند یک صفحه از دفترکل است که حاوی گروهی از تراکنش‌هاست. ویژگی منحصربه‌فرد آن، “اثر انگشت دیجیتال” یا “هش” است. هش هر بلاک، وابسته به هش بلاک قبلی است. این کار یک زنجیره امن و تغییرناپذیر ایجاد می‌کند. کوچک‌ترین تغییر در داده‌های یک بلاک، هش آن را کاملاً تغییر می‌دهد و تمام بلاک‌های بعدی را نامعتبر می‌کند. از آنجا که هزاران نسخه از این دفتر در سراسر جهان وجود دارد، تقریباً غیرممکن است که یک مهاجم بتواند همه آنها را همزمان تغییر دهد.

 ۲. نگهبانان شبکه: ماینرها، اعتبارسنج‌ها و نودها

• نودها (Nodes): هر کامپیوتری که یک کپی کامل از بلاک چین را دانلود و نگهداری کند، یک نود است. آن‌ها نقش بازرسان شبکه را بازی می‌کنند و با بررسی قوانین، از سلامت شبکه اطمینان حاصل می‌کنند.
• ماینرها (Miners): (در سیستم PoW) این نودهای ویژه، با صرف انرژی و قدرت محاسباتی، برای حل معماهای ریاضی رقابت می‌کنند تا بلاک جدیدی را اضافه کرده و پاداش بگیرند.
• اعتبارسنج‌ها (Validators): (در سیستم PoS) این نودها با وثیقه گذاشتن (Staking) دارایی‌های خود در شبکه، حق تأیید تراکنش‌ها و دریافت پاداش را به دست می‌آورند. رفتار مخرب منجر به مصادره وثیقه آن‌ها می‌شود.

 مقایسه تطبیقی: رمزارز در برابر پول سنتی

نقشه راه سرمایه‌گذاری امن در ارزهای دیجیتال

سرمایه‌گذاری در این بازار می‌تواند سودآور باشد، اما مستلزم دانش و مدیریت ریسک است.

سه اصل طلایی برای موفقیت:

1. تحقیق پیش از سرمایه‌گذاری (DYOR): هرگز بر اساس شایعات سرمایه‌گذاری نکنید. وایت‌پیپر، نقشه راه، تیم سازنده و کاربردی بودن پروژه را به دقت بررسی کنید.

2. تنوع‌بخشی هوشمند: تمام سرمایه خود را در یک سبد قرار ندهید. بین دارایی‌های باارزش و پرپتانسیل مختلف (و حتی بین بازارهای مالی متفاوت) تنوع ایجاد کنید.

3. مدیریت ریسک و سرمایه: تنها با مازاد سرمایه‌ای که از دست دادن آن ضربه‌ای به زندگی شما نمی‌زند، وارد شوید. برای معاملات خود حد سود و حد ضرر تعیین کنید.

آینده در حال شکل‌گیری: ارزهای دیجیتال به کجا می‌روند؟

افق پیش روی رمزارزها روشن و هیجان‌انگیز است:

• نهادینه شدن و مقررات: ورود بازیگران بزرگ سنتی و تدوین قوانین شفاف، ثبات و اعتماد بیشتری به ارمغان خواهد آورد.
• ادغام با فناوری‌های پیشرفته: ترکیب بلاک چین با هوش مصنوعی (AI) و اینترنت اشیاء (IoT)، کاربردهای کاملاً جدیدی را در صنایع مختلف خلق خواهد کرد.
• تمرکز بر مقیاس‌پذیری و تجربه کاربری: توسعه راه‌حل‌های لایه دوم (مانند Lightning Network) و بلاک چین‌های جدید، کارمزدها را کاهش و سرعت را افزایش خواهند داد تا استفاده روزمره را ممکن سازند.
• تحول صنایع: از هویت دیجیتال و مدیریت زنجیره تأمین تا رأی‌گیری و هنر، بلاک چین در حال دگرگونی اساس بسیاری از صنایع سنتی است.